Waarom gebruiken zo veel jonge vrouwen tegenwoordig een wandelstok of andere mobiliteitshulpmiddelen? Die vraag stelde filosoof Kathleen Stock zich onlangs in The Times. Ze bedacht ook een paar mogelijke antwoorden: sociale besmetting, een nieuwe trend en vage medische klachten die misschien gewoon in hun hoofd zitten. Wij vroegen het liever aan de jonge vrouwen met een wandelstok in kwestie. Veel relevanter wat zij hierover te zeggen hebben, toch?
↑ Charlotte met wandelstok en Laurel met driewieler.
Het antwoord op de titelvraag van Kathleen Stocks column in The Times kunnen we heel kort samenvatten. Waarom gebruiken jonge vrouwen een wandelstok? Omdat ze die nodig hebben, natuurlijk. Een mobiliteitshulpmiddel kan je wereld groter en toegankelijker maken. Om voluit te kunnen leven, hebben sommige mensen die ondersteuning nodig. Gelukkig zijn er nu mobiliteitshulpmiddelen in alle kleuren en patronen, zodat wat je nodig hebt ook een verlengde kan zijn van je persoonlijke stijl. Daarop komt de kritiek dat wandelstokken gewoon 'trendy' zijn. TikTok-video's zouden vrouwen beïnvloeden om er ook één aan te schaffen omdat ze zo leuk bij hun outfit passen. Vrouwen die zich laten inspireren door TikTokkers noemt Stock "slachtoffers van sociale besmetting". We vroegen aan Laurel (29) en Charlotte (31), die zelf (soms) mobiliteitshulpmiddelen gebruiken, wat zij daarvan denken.
"Ik vind wat er momenteel op sociale media gebeurt enorm positief", zegt Laurel. "Er zijn heel wat creators die content maken die heel veel mensen helpt en informeert. Soms heb je bepaalde denkpatronen of gewoontes rond je ziekte of beperking en helpt het om een andere insteek te horen van mensen die hetzelfde hebben. Of ze delen oplossingen waar je zelf nog niet aan gedacht had. Dat kan echt je levenskwaliteit verbeteren. Vroeger was het heel taboe om een mobiliteitshulpmiddel te gebruiken. Ik hoop dat dat verandert voor de jongere generatie. Dat zij het meer zien en het zo genormaliseerd wordt."
Hoe zichtbaarder personen met een wandelstok zijn, online en in het straatbeeld, hoe lager de drempel om zelf ook met mijn wandelstok de deur uit te gaan.Charlotte
"Dat soort TikTok-video's heeft inderdaad een belangrijke rol gespeeld in mijn keuze om een stok te kopen", zegt Charlotte. "Maar daar is toch niks negatiefs aan? Door mijn chronische ziekte heb ik spasmes en chronische pijn in mijn benen. Al jaren dacht ik eraan om een wandelstok aan te schaffen voor mijn slechte dagen. Andere vrouwen van mijn leeftijd met gelijkaardige symptomen hun ervaringen zien delen, hielp mij de stap zetten om het uit te proberen. Hoe zichtbaarder personen met een wandelstok zijn, online en in het straatbeeld, hoe lager de drempel om zelf ook met mijn wandelstok de deur uit te gaan. En gelukkig maar, want wat blijkt? Mijn stok helpt me met evenwicht en vermindert pijn- en vermoeidheidsklachten. Daardoor kan ik toch iets actiever zijn op dagen die ik anders in de zetel of in bed zou moeten doorbrengen. En ja, in principe kan je nu voor elke outfit een bijpassend mobiliteitshulpmiddel kopen. Hetzelfde geldt toch voor brillen? Ik draag ook liever een bril die ik mooi vind dan een dik grijs montuur met glazen zo dik als confituurpotten. De esthetische keuzes die je maakt rond een hulpmiddel nemen de functionaliteit ervan niet weg."
Het artikel van Stock zorgde voor heel wat ophef op sociale media. Vooral het in vraag stellen van de redenen voor gebruik viel niet in goede aarde. Ze heeft het over 'vage syndromen' (daarbij verwijst ze naar erkende diagnoses) en gaat zelfs zover dat ze zich afvraagt of jonge vrouwen "normale ervaringen gaan overanalyseren en zichzelf een handicap aanpraten".
"Als je onzichtbaar ziek bent, word je vaak in vraag gesteld", aldus Charlotte. "'Gisteren kon je dat toch wel?' 'Je ziet er toch goed uit?' Omdat je symptomen onzichtbaar zijn en fluctueren, denken mensen soms dat je ze overdrijft of zelfs verzint. Dat slaat natuurlijk nergens op, dus ik probeer me dat zo weinig mogelijk aan te trekken. Mijn wandelstok helpt mij en signaliseert aan de mensen in mijn omgeving dat ik die dag extra pijn heb of meer ondersteuning nodig heb. Wat ik vroeger expliciet moest verwoorden, is nu zichtbaar. Dat vind ik een groot voordeel."
"Het idee dat je jezelf een handicap kan aanpraten, is natuurlijk heel ableïstisch", zegt Laurel. "Het vertrekt vanuit het idee dat alleen beperkingen die zichtbaar zijn, echt kunnen zijn. Daarnaast is een beperking gewoon een dynamisch gegeven. Heel veel dingen kunnen daarop inspelen en je symptomen erger maken." En laat dat nu net zijn wat moeilijk te begrijpen is voor veel mensen.
De aanleiding van Stocks column was namelijk een virale video waarin Zara, een jonge rolstoelgebruikster, de ontoegankelijkheid van een station aankaart. Wanneer een kapotte lift, een kapotte traplift én een te kleine tweede traplift zorgen dat zij niet met haar rolstoel de trap op geraakt, staat ze noodgedwongen recht. Ze beklimt de trap te voet terwijl medewerkers van het station haar rolstoel naar boven dragen. Ze legt uit dat ze daar die dag gelukkig voldoende energie voor had, maar dat een andere rolstoelgebruiker dat misschien niet had gekund. Stock vergelijkt haar met Lazarus, de bijbelse figuur die door Jezus uit de dood herrezen wordt. Wij zien gewoon een jonge vrouw met een dynamische handicap.
Een dynamische handicap is een handicap die fluctueert in ernst, symptomen en impact. Hierdoor kunnen mensen bepaalde handelingen wel op de ene dag, maar niet op de andere. Symptomen kunnen zelfs fluctueren van uur tot uur. Dat staat tegenover statische handicaps, waarbij de impact consistent is. Zara legt dit zelf ook uit in één van haar video's: "Ik kan mijn benen gebruiken maar dat betekent niet dat ik geen rolstoel nodig heb. Ik kan wandelen. Maar ik kan geen mijlenver wandelen."
Een beperking is een dynamisch gegeven. Heel veel dingen kunnen daarop inspelen en je symptomen erger maken.Laurel
Dat is het stuk van het verhaal dat mensen vaak niet te zien krijgen: een handeling kan technisch gezien wel, maar zorgt voor een opflakkering van verschillende symptomen, waardoor andere dingen niet meer kunnen. Je houdt als persoon met een dynamische handicap niet alleen rekening met of een handeling kan maar ook met de prijs die je ervoor betaalt. Een mobiliteitshulpmiddel helpt je energie te bewaren voor de dingen die je écht wil doen. Laurel geeft een voorbeeld: "Deze zomer was ik op meerdaagse aan zee met Brake-Out. Coaches Stijn en Willem hadden voor een strandrolstoel gezorgd. Als die er niet was geweest, had ik niet met de groep op het strand kunnen zitten. Dan had ik niet de energie gehad om mee te raften en te kiten. Met de strandrolstoel heb ik echt kunnen leven."
Om terug te komen op de titelvraag: er zijn verschillende redenen waarom jonge vrouwen wandelstokken gebruiken. Het kan helpen met pijn, vermoeidheid, evenwicht ... Het kan signaliseren aan je omgeving dat je die dag wat extra ondersteuning, begrip of aanpassingen nodig hebt. Het juiste mobiliteitshulpmiddel op het juiste moment, maakt de wereld toegankelijker. Het kan zorgen voor meer vrijheid en meer zelfstandigheid. Het neemt drempels weg. Dankzij de juiste hulpmiddelen kunnen mensen met een handicap hun energie inzetten voor wat er echt toe doet voor hen: hun job doen, vrijwilligerswerk opnemen, deelnemen aan hobby’s, meer tijd spenderen met hun geliefden ... Kortom: voluit leven. En laat dat nu net zijn waar Konekt voor staat.
Konekt helpt je graag! We bieden enerzijds opleidingen voor jongvolwassenen met een ondersteuningsnood en anderzijds professionalisering voor organisaties, bedrijven, overheden, zorgaanbieders en scholen die inclusie willen omarmen.
