De kracht van cocreatie

Luister je liever naar dit artikel dan het te lezen? Dat kan! Klik op de speler hieronder.

Diversiteit is een feit. Het is niet meer dan logisch dat we daar ook mee aan de slag moeten. Dat doen we niet door over mensen te praten, maar door hen actief tebetrekken in de dingen die over hen gaan.

Wat is cocreatie?

Niets over ons zonder ons. Dat is de hoeksteen van cocreatie. Als je iets maakt of organiseert voor een specifiek doelpubliek, moet het daar actief bij betrokken zijn. Vanaf de 1ste stap. 2 belangrijke pijlers daarin zijn human-centered design en eigenaarschap.

Bij human-centered design of mensgericht ontwerp staat de eindgebruiker van een product, systeem of dienst centraal bij de ontwikkeling ervan. Je gaat ervan uit dat de eindgebruikers expert zijn in hun eigen ervaring en gaat interactief aan de slag. De toekomstige gebruikers zijn dus betrokken bij het ontwerp. Hun wensen, behoeften en eisen worden van het begin in rekening genomen. Zij geven het eindproduct mee vorm. Zo krijg je een eindresultaat dat écht doet wat het moet, ook als dat er soms anders uitziet dan je initieel voor ogen had.

Met eigenaarschap bedoelen we dat de betrokken personen in het cocreatieproces ook een verantwoordelijkheid dragen voor hun acties en de resultaten daarvan. Ze nemen zelfstandig beslissingen en tonen initiatief. Mensen krijgen verantwoordelijkheden, geen ‘symbolische’ functie.

Dat pasten we bijvoorbeeld toe bij het schrijven van ons eigen beleid. Ons beleidsplan voor de periode 2026-2030 werd gemaakt samen met personen met een handicap. Vanaf het begin werden zij doelgericht geconsulteerd in brainstorms en feedbacksessies. Kritische denkers gaven hun mening over de keuzes die we maakten. En woordkunstenaar Pieter-Jan schreef het voorwoord voor ons beleidsplan. Zo houden we onze ogen op het doel, met acties die écht verschil gaan maken, op een manier die toegankelijk is voor iedereen

EAMHID

Een voorbeeld van cocreatie waar we heel trots op zijn, is het EAMHID-congres. EAMHID staat voor European Association for Mental Health in Intellectual Disability. Elke 2 jaar organiseert deze vereniging een congres over mentale gezondheid bij personen met een cognitieve handicap. Dat vond in september 2025 voor het eerst in België plaats. Zo’n 1.000 wetenschappers, praktijkwerkers, beleidsmakers, personen met een handicap en hun familieleden kwamen van over heel de wereld samen in Gent.

Dit jaar was Konekt 1 van de trekkers, samen met EAMHID, Evara en ARFIE. Uiteraard organiseerden we dit congres inclusief en cocreatief. Dat was de 1ste keer voor EAMHID. Dat doen we niet gewoon om het goede voorbeeld te geven, maar omdat we elke dag in onze werking zien dat dit voor alle betrokkenen een verrijking is. Personen met een handicap werden op alle vlakken van de organisatie betrokken. Ze werkten voor en tijdens het congres als gast, spreker, medewerker voor en achter de schermen ... Zo namen de eindgebruikers die in eerdere edities niet actief betrokken werden nu wel een belangrijke rol op in de ontwikkeling en uitvoering van het congres.

Copresident en ervaringsdeskundige Glorian Verneert ging in 2023 al samen met Konekt-collega Marijn Leroy naar de editie in Helsinki. Ze gingen de sfeer opsnuiven met bijzondere aandacht voor toegankelijkheid en inclusie. Wat ze daaruit leerden, namen we mee in de verdere organisatie van het congres. Eindgebruikers gaven hun input: welke obstakels zien jullie en hoe zouden die weggewerkt kunnen worden? Daaruit kwam een lange lijst aandachtspunten voort, die zowel fysieke, communicatieve als organisatorische drempels aankaartte.

De meerwaarde van het betrekken van alle eindgebruikers is dat je tot gefundeerde keuzes komt waar alle partijen baat bij hebben. Voor EAMHID kwamen 2 speerpunten naar voren: elke stem telt en elke bijdrage telt. Elke stem telt, dat wilde voor ons zeggen dat het congres een platform moest bieden aan zo veel mogelijk stemmen. Niet enkel praktijkwerkers en academici. Iedereen kon zich opgeven als mogelijke spreker en we deelden tips voor een toegankelijke presentatie.

Zo kwamen we uit bij 1 van onze keynote speakers Harry Roche. Hij is een ‘self advocate’ uit het Verenigd Koninkrijk en sprak over het recht van personen met een handicap om hun eigen beslissingen te nemen. Het ging over verworven rechten en hoe die in de praktijk niet altijd gerespecteerd worden. Vanuit zijn geleefde ervaringen hield hij een gepassioneerd pleidooi voor inclusie in sectoren zoals onderwijs en politiek. Een sterke stem die verandering veroorzaakt en die we zonder dit inclusieve proces misschien niet hadden gehoord.

Elke bijdrage telt

Ook elke bijdrage telt. Bij de organisatie van een congres worden heel wat helpende handen gezocht. We wilden dat deze rollen zo breed mogelijk ingevuld werden. Daarom gingen we op zoek naar vrijwilligers. We schreven daarvoor talentvacatures uit waarin we stap voor stap duidelijk maakten hoe hun traject er zou uitzien. Welk engagement ga je aan? Welke stappen volgen na je kandidaatstelling? Welke van die stappen zijn verplicht en welke zijn vrijblijvend? We gingen dus niet op zoek naar mensen met specifieke ervaring op hun cv of een diploma onder de arm. Wél naar mensen met talenten die konden worden ingezet voor specifieke rollen. Het congresthema van dit jaar sloot hier heel mooi op aan: ‘unleashing talent, embracing diversity’ (talent ontketenen, diversiteit omarmen).

Door naar mensen te kijken vanuit talenten creëer je kansen voor mensen die anders uit de boot vallen. En je draagt bij aan het zelfvertrouwen en de mentale gezondheid van mensen die vooral te horen krijgen wat ze niet kunnen. Vrijwilliger Athina Van Den Steen verwoordt het als volgt: “Op school hebben ze mij heel vaak gezegd dat ik dingen niet zou kunnen. Ik ga er helemaal niet mee akkoord dat ze zulke dingen zeggen en doen. Ik voel me gewoon niet gehoord zo.” Het organiseren in cocreatie zorgt dat mensen zich gezien en aanvaard voelen en zich een volwaardig deel voelen van de maatschappij. “Ik heb heel veel zin om iets te betekenen voor anderen”, beaamt Athina.

Ook vrijwilliger Emi Gillis voelt dat deze talentgerichte benadering haar deugd doet. Zij nam een rol op in een redactieteam dat live verslag uitbracht van het congres. Daar werkten vrijwilligers samen met de communicatiemedewerkers van Konekt. “Ik filmde interviews, schreef ze uit en werkte aan artikels. Er was begrip als het me even te druk werd en ik me moest terugtrekken. Ik kreeg de ruimte om mijn talent voor taal en creativiteit echt te gebruiken. Het gaf me een goed gevoel dat ik op mijn manier mijn steentje kon bijdragen.” Deze samenwerking zetten we ook na EAMHID met veel plezier verder: Emi maakt deel uit van het redactieteam dat ons magazine maakte.

Betekenisvolle rollen

Emi en Athina waren slechts 2 van meer dan 50 vrijwilligers die tijdens het congres een rol opnamen. Elk vanuit hun eigen talenten. Sommigen stonden bezoekers te woord aan het onthaal en zorgden voor een warm welkom. Anderen begeleidden Q&A-sessies, kondigden sprekers aan of hielpen het programma vlot te laten verlopen. Daarnaast waren er vrijwilligers die als een rondleiding in Gent gaven vanuit hun persoonlijke blik. Een jury beoordeelde hoe inclusief de verschillende sessies waren en reikte een award uit aan de meest begrijpbare bijdrage.

Om iedereen de kans te geven hun talenten hier volop te kunnen inzetten, zorgden we voor extra ondersteuning. De rollen werden ingeoefend tijdens simulaties zodat iedereen precies wist wat er van hen verwacht werd. Tijdens die simulaties konden verschillende teams elkaar al leren kennen en een band vormen. Konekt-collega Damien Gallet nam de rol van vrijwilligerscoördinator op zich. Hij was een vast aanspreekpunt voor de verschillende vrijwilligers en ondersteunde hen vanuit zijn expertise rond talentgericht rollen opnemen. Zo kon iedereen hun taak met het volste (zelf)vertrouwen uitvoeren.

Wordt vervolgd

Wat we voor EAMHID gedaan hebben, wordt op verschillende manieren vervolgd. Dingen die we leerden uit de inclusieve redactie van vrijwilligers, nemen we mee in ons eigen communicatieteam. Een gemotiveerd kernteam van 2 communicatiemedewerkers en 2 Brake-Out-trainers stippelde een traject uit om Brake-Outers toe te leiden naar een inclusief redactieteam. Dat team zal content maken voor al onze kanalen. We bouwen dat samen op. Zodra het redactieteam vorm heeft, komt het ook open te staan voor andere personen met een talent voor schrijven, fotografie, videografie en grafische vormgeving. Met een redactievergadering, duidelijke afspraken en deadlines. Want wie in talent gelooft, gelooft ook in eigenaarschap. Dit jaar starten we met opleidingen om mensen nog straffer op te leiden voor rollen in deze redactie.

Ook internationaal wordt onze EAMHID-formule verdergezet. In het Erasmus+-project ‘Exploring the Inclusive Power of Cocreation in Events’ nemen we onze opgedane kennis mee en verspreiden we die internationaal. Samen met partners uit Spanje, Duitsland en Luxemburg onderzoeken en tonen we aan hoe cocreatie een meerwaarde voor elk evenement kan zijn. We ontwerpen een toolkit waarmee organisatoren aan de slag kunnen om evenementen inclusief te maken, samen met de eindgebruikers.

De toekomst is inclusief

De toekomst is inclusief, daar doen wij alles aan. In de beleidsperiode 2026-2030 bundelen we al onze expertise en ervaring rond inclusie in een repliceerbaar model. Ook dit doen we uiteraard cocreatief. Daarom zochten we een vaste vrijwilliger met een ondersteuningsnood die 1 dag per week onze collega’s Juliska Van Hauwermeiren en Marijn Leroy versterkt om dit model vorm te geven. Na een sollicitatieproces viel de keuze op Eline Vermeulen.

Eline en Konekt hebben al een mooie geschiedenis samen. Ze volgde het Brake-Out-traject in Leuven en versterkte ons Expertisecentrum al meermaals als spreker. “Afgelopen december was de 1ste keer dat ik aan de kersttafel over dezelfde dingen kon spreken als mijn nichtjes, namelijk solliciteren”, vertelt Eline. “Ik vind het zo waardevol dat ik deze rol kan opnemen. Cocreatie is een sterk wapen voor Konekt, het duwt ons vooruit. En ikzelf ben de voorbije jaren heel erg gegroeid als persoon door de kansen die ik hier kreeg.” Een heel mooie win-win dus!